Yin Yoga Nedir

Yin Yoga ile Hatha Yoga Karşılaştırması

Dinginlik Var Dinginlik Var

Mat üzerinde yapılan pratiklerin hedefi meditasyondur. Meditasyon için de dinginlik şarttır. Dinginlik de kabaca iki şekilde oluşabilir. Zihnin bilinçsiz hareketlerini durdurarak ya da zihni uyuşturarak. İlkinde çok güçlü bir irade ve zihin kontrolü gerekiyor ikincisinde ise yarı uyku hali. İki duruma da dışarıdan bakarsanız benzer görünür. İlki meditatif bir zihin halidir, ikinci değildir. İlkini yogada sattvik diye tanımlarız ikincisini tamasik diye.

Patanjali yoganın nihai hedefini samadhi diye adlandırır. Samadhi bir aşkınlık mutlak özgürlük ve huzur halidir. Ben bunun ne anlama geldiğini herkesin kendine göre tanımlaması gerektiğine inanıyorum. “Kendini bulmak” güzel bir tanım mesela. Hayatın iniş çıkışları ile azalıp artmayacak olan bir kendini bulmak. Bu oldukça yaygın ve güzel bir tanım.

Bu tanıma göre “kendin” gizli. Yani yogaya başladığın yerde “kendin” kayıp ya da saklı. Bu saklı olma, gizlilik hali yogaya terminolojisinde tamasik olarak tanımlanır. Tamasın ilacı, harekettir, ateştir. Eğer yoga terminolojisiyle konuşursak rajastır. rajas yani ateş ve hareket nihai hedef değildir. (tıpkı yoganın amacının el duruşu olmadığı gibi.) Nihai hedef rajasa göre çok daha dingin ve huzurlu bir yerdedir. Ama karanlıktan aydınlığa giden yolda harekete geçmek için rajasa ihtiyaç duyarız. Hatha yoga bu prensibe dayanarak akışı ve asanaları yoga pratiğine katar. (Hatha yoga, yin yoganın bakış açısına göre yang bir yogadır.)

“Hatha” kelimesi iki kök kelimenin birleşmesinden oluşur: “Ha” yani güneş, “tha” yani ay. Güneş aydınlıktır, sıcaktır, dönüştürücüdür yani yang sıfatlarla uyumludur. Ay ise soğuktur, karanlıktır, dinginleştiricidir. Yani yindir. Yani hatha yoganın bakış açısına göre hatha yoga yang değildir, yin ve yangın uyumudur, birleşimidir. Çünkü kedini bulma yolunda ilk önce karanlığı dağıtan ateşin enerjisine, aydınlığa ihtiyacın vardır. Ama bu da yeterli değildir. Karanlık dağılınca bulmaya çalıştığın “kendin” de görülebilir olur evet ama iş burada bitmiyor. Kendini bulmak demek “kendine” bakabilmek, sonra da ona bürünebilmek demek.

Biraz daha somut anlatmaya çalışayım. Kendimizi hayatta yapıp ettiklerimizle, kazandıklarımızla, biriktirdiklerimizle tanımlama alışkanlığı içindeyiz. Haliyle de kim olduğumuz, kendimiz dışındaki etkenlere dayanan bir şey haline geliyor. Meslek, kariyer, sosyal statü, maddi zenginlik, ölçülebilir başarı gibi şeylerin peşinden koşmak zorunda kalıyoruz. Bu başlı başına zor çünkü neyin peşinden koşmaya değer olduğunu biz kendimiz tanımlamıyoruz. İşin kötüsü neyin değerli olduğu da bizden bağımsız olarak zamanla değişebiliyor. Mesela artık takipçi sayısı diye bir sosyal statü var. Yepyeni bir değer, ve tüm dengeleri değiştiriyor.

Sahip olduğun her şeyin arkasında sen kimsin sorusuna verecek yeterince sağlam bir cevabımız yok genellikle. Bu soruya cevap olarak kişisel özelliklerimizi saymaya başlayabiliriz. Ben mesela sözüme çok sadık biriyimdir. Bu özelliğimle gurur duyarım. Ama bazen de bunun arkasında sözümden döndüğümde yaşadığım anksiyete krizleri yatar. Bali’de bir süre çok sıkıntılı bir patronum olmuştu. Manipülasyon becerileri muazzamdı. Elimden geleni yaptım ama zaman zaman kişisel sınırlarımı koruyamadım. Kendi ihtiyaçlarıma ve değerlerime ters düşen sözler verdim. Sonra bir gün bir aydınlanma yaşadım. Sonra gidip patronuma dedim ki “ben sana sözler verdim ama onları tutmayacağım”. İşte o zaman da kendimle gurur duydum. Demek ki en temel değerlerim bile tam da “kendim” değilmiş.

Yani kendini bulmak için önce kendim dediğin her şeyden vazgeçmeyi göze alabilmen gerekiyor. Yoga geleneği bunun ateşin dönüştürücü gücü olmadan mümkün olmadığını söyler. Yoga pratiğinde önce bir ateş yakarsın sonra da o ateşin içinde dingin bir şekilde durmayı öğrenirsin. Kendimi bulduğumda öyle bir Zeynep olurum ki, kimseye anlatamam, sıfatlara sığmaz. Ben bilirim ama. Kim ne derse desin, başıma ne gelirse gelsin sarsılmayacak bir kendim. Huzurunu, neşesini ve özgürlüğünü kimsenin benden alamadığı bir kendim… Yoga bu hale sattvik der. (Bu halin daha ilerisi de var ama o bu yazının konusu değil.) Yoga yaparak bu sattvik hale yaklaşmaya çalışırız.

Yin yoganın saklı olana, soğuk ve dinginlikle yaklaşması beni düşündürüyor. Acaba yoganın hedefine doğru ilerleyebiliyor mu gerçekten diye sorguluyorum. Yin yoga tamasik bir pratiktir demiyorum. Yin ve tamas arasında olduğu kadar yin ve sattva arasında da benzerlikler vardır. Benim sorguladığım nokta, yin yoganın pratikte ürettiği psikolojik yönelimin bazı kişilerde taması artırıp artırmayacağıdır.

Şunu asla reddetmiyorum: hatha yoga kendini bulmanın tek yolu değildir. Hem yogada hem de diğer ruhani geleneklerde bir sürü farklı yol vardır. Yin yoganın taoist yaklaşımla, yoganın tekniklerini harmanlayış şekli benim kafamda bir yerlerde bir boşluk bırakıyor.

Yin yoga savunucuları haklı olarak şunu söyleyebilir: Günümüz insanının temel problemi zaten aşırı hareket, aşırı üretkenlik ve aşırı uyarılmışlık. Böyle bir dünyada yin yoga taması artırmıyor, aksine aşırı rajası dengelemeye yardımcı oluyor olabilir. Bu itirazı oldukça makul buluyorum. Benim kafamdaki soru ise şu: Bu yaklaşım herkes için aynı sonucu doğuruyor mu?

Hatha yoga çok geniş bir yelpaze. Hatha yoga yapıyorum diyen biri, pratiğini kolaylıkla kendi anlık ihtiyaçlarına göre şekillendirebilir. Yin yoga için durum böyle değil. Yin yoga çok net bir stil. Mesela dövüş sporları gibi mücadeleci, aktif yani rajas enerjisiyle dolu aktivitlerle yaşayan insanlar için yin yoga ilaç gibi olabilir gerçekten. Ama bazıları için de ihtiyaçtan çok daha fazla dinginlik ve karanlık üreten pratikler olabilir.

Sonuç olarak zaten herkesin pratiğinin kendi ihtiyaçlarına göre şekillendirilmiş olması gerektiğini düşünüyorum. Zaten o yüzden tüm yogilerimler birebir çalışıyorum. Eğer merak ederseniz özel ders formatımı buradan inceleyebilirsiniz. Yin yoga için de benzer bir durum geçerli. Bana göre yin yoga bağ dokulara odaklanmak isteyenler için inanılmaz değerli bir yöntem. Spiritüel gelişim açısından ise onu merkez bir pratikten çok tamamlayıcı bir pratik olarak görüyorum.

Belki de doğru soru “Yin yoga iyi mi kötü mü?” değildir. Doğru soru şudur: “Benim bugün gerçekten neye ihtiyacım var?” Eğer yoga bizi kendimize yaklaştırıyorsa, cevap her zaman pratiğin içinde değil; pratiği yapan kişide saklıdır.